Bệnh dạ dày với helicobacter pylori dương tính

Vi khuẩn H.P có rất nhiều trong nước bọt, trong mảng cao răng, trong niêm mạc dạ dày của người bệnh nên rất dễ lây từ người bệnh sang người lành thông qua đường ăn uống. Do thói quen ăn uống của người Việt Nam như: ăn chung chén nước chấm, sử dụng đũa của mình gắp thức ăn cho người khác để bày tỏ sự hiếu khách, dùng chung một chén rượu và do chúng lây nhiễm qua nhiều đường không giống nên tỉ lệ người nhiễm vi khuẩn H.P ở Việt Nam là hơn 80% dân số.

Đường lây nhiễm

Để tránh lây nhiễm cho những người thân trong gia đình, chúng ta cần hiểu rõ những đường lây của vi khuẩn H.P. Dưới đây là những con đường dễ lây nhiễm vi khuẩn H.P:

Lây qua đường miệng - miệng: vi khuẩn H.P được tìm thấy trong nước bọt, cao răng, khoang miệng của người bệnh, do đó chúng được lây truyền từ người này qua người khác lúc dùng chung bàn chải đánh răng, dùng chung chén đũa, muỗng, hôn trực tiếp, mẹ nhai mớm cơm cho con.

Lây qua đường phân - miệng: vi khuẩn H.P được đào thải qua đường phân của người bệnh nên được lây nhiễm khi vệ sinh tay không sạch sẽ lúc đi tiêu và trước khi ăn, hoặc có thể nhiễm qua trung gian của côn trùng như ruồi, gián, chuột...

Lây qua đường dạ dày - miệng: tại người có vi khuẩn H.P trong dạ dày thì lúc bị trào ngược hoặc ợ chua có thể đẩy vi khuẩn lên trên miệng cùng với dịch dạ dày.

Lây qua đường dạ dày - dạ dày: đây là đường lây nhiễm rất quan trọng bởi nó lây nhiễm trong quá trình người bệnh làm nội soi tại các địa chỉ y tế. Khi nội soi dạ dày cho người bệnh có vi khuẩn H.P, nếu vệ sinh đầu dò không đủ sạch, vi khuẩn H.P sẽ lây nhiễm sang người lành.

Những triệu chứng

Người bị nhiễm vi khuẩn H.P thường không có triệu chứng đặc trưng, chỉ đến lúc người bệnh bị đau dạ dày với những biểu hiện khác nhau thì vi khuẩn H.P mới được phát hiện. Tuy nhiên, nếu tiếp nhân thấy các dấu hiệu và biểu hiện bệnh của dạ dày - tá tràng thì phải kiểm tra vi khuẩn H.P qua nội soi dạ dày vì loại vi khuẩn này là nguyên do gây chính gây bệnh.

Hầu hết những người nhiễm vi khuẩn H.P đều không có triệu chứng gì. Thế nhưng cũng không phải toàn bộ những người nhiễm H.P đều phát bệnh dạ dày vì cơ thể của một số người có khả năng kháng lại tác hại của vi khuẩn H.P. Theo thống kê, có khoảng 50% dân số toàn cầu nhiễm H.P nhưng chỉ có khoảng 10% trong số đó có bệnh lý vào dạ dày - tá tràng và một - 3% bị ung thư dạ dày.

Tỉ lệ người nhiễm vi khuẩn H.P ở Việt Nam là hơn 80% dân số

Tuy nhiên, có một số dấu hiệu báo hiệu tình trạng nhiễm vi khuẩn H.P như đau hoặc bỏng rát vùng bụng trên, đau bụng tăng lên khi đói, buồn nôn, ngay cả khi không có thức ăn trong bụng, nôn khan, nôn buổi sáng sớm, chán ăn, ợ chua, đầy bụng, sụt cân không rõ nguyên nhân, thiếu máu thiếu sắt không rõ nguyên nhân.

Mặt khác, còn có 1 số yếu tố làm gia nâng cao nguy cơ nhiễm vi khuẩn như: sống trong điều kiện đông đúc như gia đình hoặc cộng đồng đông người thì nguy cơ nhiễm H.P cao hơn; dùng nguồn nước không đảm bảo vệ sinh cũng là yếu tố làm gia tăng nguy cơ nhiễm H.P; người dân ở các nước đang phát triển, sống trong môi trường đông đúc, điều kiện vệ sinh kém thì nguy cơ bị nhiễm H.P cao hơn; sống chung với người bị nhiễm vi khuẩn H.P cũng có nguy cơ bị lây nhiễm H.P từ người đó.

Những bệnh lý dạ dày

Nhiễm vi khuẩn H.P sẽ gây ra những bệnh lý ở dạ dày như:

Loét dạ dày tá tràng: vi khuẩn H.P làm tổn thương lớp chất nhầy bảo vệ dạ dày, tá tràng bởi thế tạo điều kiện cho axít tấn công niêm mạc dạ dày tạo ra vết loét và có khoảng 10% người bệnh có H.P dương tính bị loét dạ dày.

Thủng dạ dày: vi khuẩn H.P tồn ở trong ổ loét lâu ngày có thể ăn thủng lớp niêm mạc, thanh mạc dạ dày và xuyên qua lớp cơ gây thủng dạ dày.

Viêm dạ dày - tá tràng: vi khuẩn H.P kích thích lớp niêm mạc tế bào gây xung huyết, viêm niêm mạc gây ra tình trạng viêm tại dạ dày - tá tràng.

Điều trị

Để điều trị vi khuẩn H.P, bây giờ các bác sĩ chuyên khoa dùng phác đồ điều trị mà trong đó có ít nhất hai loại kháng sinh cùng với một thuốc giảm tiết axít dạ dày, có thể kèm theo muối Bismuth. Tuy nhiên, hiện nay tỉ lệ H.P kháng thuốc đang gia nâng cao nhanh chóng, chính vì thế các nhà khoa học luôn phải tìm ra các loại kháng sinh mới đặc hiệu hơn trên vi khuẩn H.P.

Ngoài ra, các biện pháp kết hợp mới nhằm làm gia nâng cao hiệu quả vừa diệt H.P vừa bộ phận ngừa lây nhiễm, tái nhiễm H.P là hướng để ý hàng đầu bây giờ của y học.

Để điều trị vi khuẩn H.P (+) hiệu quả, ngoài việc dùng thuốc liên tục liên tục còn cần thực hiện 5 điều sau:

Ăn chín với đồ sử dụng cá nhân riêng như chén, đũa, muỗng, ly. Ăn thức ăn dễ tiêu, giảm mỡ béo, không ăn chua, cay, không ăn thức ăn nguội hoặc thức ăn quá nóng và khô, lúc ăn phải nhai chậm, nhai kỹ.

Ăn đúng giờ, tránh để đói hoặc no quá.

Kiêng rượu, bia, cà phê, thuốc lá, giảm stress… Tránh thuốc uống có ảnh hưởng đến dạ dày như thuốc vitamin C, axít folic điều trị thiếu máu, các thuốc dạng sủi bọt, thuốc giảm đau kháng viêm và corticoide.

Chế độ làm việc và nghỉ ngơi hợp lý, tránh làm việc quá sức, căng thẳng lo âu kéo dài, phiền muộn quá đáng, không thức khuya.

Phải dùng thuốc theo đúng chỉ dẫn của bác sĩ vì có thuốc phải uống trước bữa ăn, có thuốc uống sau ăn mới phát huy tác dụng, uống thuốc phải đủ liều lượng, đủ thời gian, không được thấy hết đau tự ý ngưng thuốc.

Thời gian điều trị trung bình khoảng 6 tuần. Tuyệt đối người bệnh không được tự điều trị, lý do hiện tại vi trùng này kháng thuốc gần như vì hiện tại việc tùy một thể mua thuốc để trị, do đó dễ gây kháng thuốc gây nên sự thất bại trong điều trị.

Sau thời gian sử dụng đủ thuốc, bắt buộc phải ngưng thuốc 2 tuần kiểm tra lại để xác định xem vi khuẩn H.P đã hết chưa có như thế mới đánh mức chi phí kết quả chính xác, ví dụ vi trùng âm tính, tức không còn trong dạ dày thì mới chắc chắn khỏi bệnh.

Nếu lúc điều trị viêm dạ dày chưa ngưng thuốc thì không được thử ngay vì như thế sẽ không chính xác. Và sau khi lành bệnh, để tránh tái phát nên thực hiện nghiêm túc các chỉ định điều trị tại trên, hạn chế sử dụng các chất, các thuốc gây ảnh hưởng dạ dày. Đặc biệt cần kiểm tra xem trong gia đình có ai nhiễm H.P không vì họ có thể là nguồn lây làm bệnh tái phát.

Phòng bệnh như thế nào?

Để bộ phận ngừa nhiễm vi khuẩn H.P chúng ta cần nắm bắt những con đường lây nhiễm chính của chúng, có như thế mới chủ động phòng ngừa cho bản thân và gia đình, gồm các biện pháp sau:

Không sử dụng chung dụng cụ ăn uống trong gia đình như chung chén nước chấm, gắp thức ăn cho nhau

Cẩn thận khi ăn uống ở các hàng quán ven đường vì vệ sinh dụng cụ ăn uống rất kém không gặt đi hết được vi khuẩn H.P.

Thói quen ăn chung chén nước chấm, dùng đũa của mình gắp thức ăn cho người khác... góp phần lây lan H.P

Diệt trừ ruồi muỗi, giữ gìn vệ sinh chén đũa sạch sẽ, ngâm các dụng cụ ăn uống sử dụng chung trong gia đình trong nước sôi.

Không hôn trẻ, không cho trẻ ăn bằng cách nhai đút mớm.

Tránh thói quen trộn thức ăn của trẻ nhỏ bằng đũa của mình trong bữa cơm gia đình.

Các vật nuôi như chó mèo cũng được xác định là nguồn lây nhiễm vi khuẩn H.P vì vậy cần có những biện pháp vệ sinh sạch sẽ cho vật nuôi.

Hạn chế ăn các loại đồ ăn sống như rau sống, gỏi và các loại thức ăn lên men như mắm tôm, mắm ruốc cũng nên hạn chế ăn vì hầu hết loại thực phẩm này không được vệ sinh sạch sẽ dễ gây các bệnh đường tiêu hóa trong đó có nhiễm vi khuẩn Helicobacter pilori.

BS. HỒ VĂN CƯNG