Theo những phát hiện được tuyên bố bố trong chuyên khảo này, với tên gọi Kinh tế học về thuốc lá và kiểm soát thuốc lá, nếu như không được kiểm soát, ngành công nghiệp thuốc lá với các tác động chết người của các sản phẩm thuốc lá sẽ tiếp diễn gây ra tốn thất về y tế và mất năng xuất lao động lên đến hơn một nghìn tỷ USD mỗi năm cho các nền kinh tế quốc gia trên thế giới. Hiện nay, hằng năm có khoảng trên 6 triệu người chết do sử dụng thuốc lá, hầu hết những người này sống tại các nước đang phát triển.
Tăng thuế để giảm hút thuốc lá
Chuyên khảo gồm khoảng 700 trang đánh giá các bằng chứng hiện có trên hai ngành chính: Kinh tế học vào kiểm soát thuốc lá, tình hình dùng thuốc lá và trồng cây thuốc lá, sản xuất và thương mại, thuế và mức chi phí cả thuốc lá, chế độ kiểm soát và các biện pháp can thiệp khác nhằm giảm sử dụng thuốc lá và hậu quả của dùng thuốc lá; Các tác động kinh tế đem lại từ cố gắng kiểm soát thuốc lá toàn cầu.
Tiến sĩ Oleg Chestnov, Phó Tổng giám đốc của WHO phụ trách về các bệnh không lây nhiễm và sức khỏe tâm thần cho biết: "Báo cáo chuyên khảo cho thấy: Tác động tiêu cực của thuốc lá đối với nền kinh tế ở các nước và đối với công chúng nói chung là rất lớn. Ngành công nghiệp thuốc lá sản xuất và bán ra thị trường các sản phẩm mà việc dùng nó làm cho hàng triệu người chết sớm, và cướp đi nguồn tài chính của các hộ gia đình, mà lẽ ra số tiền đó có thể dùng để mua thực phẩm và đầu tư cho giáo dục. Ngoài ra, các ca bệnh tật do thuốc lá gây ra gánh nặng giá tiền y tế rất nặng nề đối với các gia đình, cộng đồng và cả quốc gia".
Trên toàn thế giới, có 1,1 tỷ người hút thuốc lá từ 15 tuổi trở lên, khoảng 80% số đó sống tại các nước thu nhập thấp và thu nhập trung bình. Khoảng 226 triệu người hút thuốc lá sống trong nghèo đói.
Chuyên khảo này trích dẫn một nghiên cứu năm 2016, trong đó cho thấy thu thuế tiêu thụ nhất là hàng năm từ thuốc lá trên thế giới có thể tăng 47% hoặc 140 tỷ USD, ví dụ toàn bộ các nước tăng thuế tiêu thụ nhất là khoảng 0,80 USD đối với mỗi bao thuốc lá. Ngoài ra, việc nâng cao thuế này sẽ tăng giá tiền lẻ thuốc lá trung bình 42%, dẫn đến giảm 9% tỷ lệ hút thuốc, tương xứng với việc giảm 66 triệu người lớn hút thuốc trên toàn cầu.
Đồng biên tập viên của chuyên khảo, Giáo sư Frank Chaloupka, Khoa Kinh tế của Đại học Illinois ở Chicago cho biết: "Nghiên cứu được tóm tắt trong chuyên khảo này khẳng định rằng những biện pháp can thiệp kiểm soát thuốc lá dựa trên bằng chứng rất có ý nghĩa từ góc độ kinh tế cũng như từ quan điểm sức khỏe cộng đồng".
Việt Nam đã đạt được nhiều tiến bộ nhưng cần hành động mạnh mẽ hơn
Theo Khảo sát thuốc lá toàn cầu dành cho người trưởng thành (GATS) năm 2015, tỷ lệ người hút thuốc lá trong nhóm nam giới trưởng thành ở Việt Nam vẫn rất cao, 45,3%, và có đến hơn 15,6 triệu người đang hút thuốc. Trong những năm qua, Chính phủ Việt Nam đã đạt được tiến bộ ban đầu trong kiểm soát thuốc lá với việc thông qua luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá về năm 2012, trong đó có quy định việc thành lập Quỹ phòng, chống tác hại của thuốc lá. Quỹ phòng, chống tác hại của thuốc lá tiếp nhân được nguồn tài chính từ các khoản đóng góp bắt buộc từ các công ty thuốc lá quy định từ 1% tới 2% mức giá xuất xưởng hoặc mức chi phí nhập khẩu.
Các chiến dịch truyền thông và những nỗ lự đa dạng khác nhằm thực hiện quy định Luật đã mang lại một số kết quả đáng khích lệ. Cuộc khảo sát GATS năm 2015 cho thấy từ năm 2010 tới năm 2015, tỷ lệ hút thuốc đã giảm ở nam giới trong khu vực đô thị, từ 47,4 xuống còn 42,4% và tiếp xúc với khói thuốc lá đã giảm tại tất cả các môi trường (trong nhà ở: 73,1% còn 59,9%; nơi làm việc trong nhà: 55,9% còn 42,6% và trên các phương nhân thể giao thông công cộng: từ 34,4% còn 19,4%).
Tuy nhiên, dù đã có giảm nhưng tỷ lệ hút thuốc trong nam giới hiện vẫn còn rất cao, đặc biệt là ở khu vực nông thôn. Đồng thời, các tác động sức khỏe của việc dùng thuốc lá tại Việt Nam đang ngày càng rõ rệt với số người mắc các bệnh về hô hấp, tim mạch và ung thư do thuốc lá ngày càng gia tăng nhanh chóng.
Bên cạnh những ảnh hưởng về sức khỏe, hậu quả kinh tế của các bệnh do dùng thuốc lá cũng rất nghiêm trọng. Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí quốc tế cho thấy, năm 2011, tổng thiệt hại trực tiếp và gián tiếp do sử dụng thuốc lá gây ra tại Việt Nam là hơn 1,1 tỷ USD mỗi năm.
"Chúng ta đã có bằng chứng cho thấy có thể cứu nhiều mạng sống và có thể giảm được các tổn thất kinh tế thông qua việc thực hiện một loạt các biện pháp kiểm soát thuốc lá đã được chứng minh là có hiệu quả, chẳng hạn như đánh thuế cao hơn và áp giá cao hơn đối với các sản phẩm thuốc lá, xây dựng môi trường hoàn toàn không khói thuốc cũng như xử lý việc PR tiếp thị thuốc lá ở nơi công cộng", tiến sĩ Lokky Wai, Trưởng đại diện Văn Phòng WHO ở Việt Nam nhấn mạnh.
"Tôi khuyến cáo Việt Nam xem xét kỹ lưỡng những kết quả và khuyến nghị trong báo cáo này nhằm tiếp tục thực hiện tốt hơn nữa các cải thiện kiểm soát thuốc lá với sự tham dự của nhiều ngành, dùng các cơ chế tài chính hiệu quả và các biện pháp can thiệp dựa trên bằng chứng để hạn chế các tác hại của thuốc lá đối với người dân cũng như nền kinh tế đất nước".
Kiểm soát thuốc lá là 1 phần cấp thiết trong công tác đáp ứng toàn cầu của WHO với các bệnh không lây nhiễm, chính yếu là bệnh tim mạch, ung thư, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính và bệnh tiểu đường. Hằng năm, bệnh không lây nhiễm khiến cho khoảng 16 triệu người chết sớm (trước ngày sinh lần thứ 70 của họ). Giảm dùng thuốc lá đóng một vai trò quan trọng trong cố gắng toàn cầu để đạt được Mục tiêu Phát triển Bền vững đối với giảm 1/3 nguy cơ tử vong sớm do bệnh không lây nhiễm về năm 2030. |
Ngọc Bích
(Theo WHO)
0 nhận xét:
Đăng nhận xét