Huyết áp thấp: Triệu chứng và cách phòng ngừa

Nhiều người bị huyết áp thấp thường có triệu chứng choáng váng, chóng mặt, mặt xanh khó chịu, bứt rứt trong người. Việc khám bệnh kỹ càng, đo huyết áp đúng phương pháp, hỏi bệnh nhân sẽ giúp cho thầy thuốc có chiến lược điều trị có hiệu quả.

Có một lần, 1 bệnh nhân tới bộ phận khám chúng tôi trong tình trạng huyết áp khá thấp 80/50 mmHg. Bệnh nhân bị tiêu chảy 2 ngày tự điều trị ở nhà. Mặt xanh, bụng đau quặn từng cơn, chóng mặt nhiều. Bệnh nhân khai với chúng tôi cách đây 2 ngày đi ăn với người yêu tại quán ốc luộc trên lề đường. Sau lúc được bù nước và điện giải đầy đủ bằng cách cho uống nước muối pha với đường, truyền dịch, thuốc chống tiêu chảy gần 2 giờ sau huyết áp bệnh nhân đã trở vào với trị số sắp bình thường 110/70 mmHg.

Đó là một trong những nguyên nhân hay gặp của tình trạng huyết áp thấp mà trong khi khám và chữa bệnh mà người thầy thuốc thường gặp.

Triệu chứng nào cho biết huyết áp thấp?

Nhiều người bị huyết áp thấp thường có triệu chứng choáng váng, chóng mặt, mặt xanh khó chịu bứt rứt trong người.

Thường các triệu chứng này hay đi kèm với các triệu chứng của các bệnh nên gây tụt huyết áp như: tiêu chảy, đau bụng, sốt cao, lạnh run hay các bệnh mạn tính khác như: viêm phế quản mạn, xơ gan, suy tim, ung thư, đái tháo đường…

Các triệu chứng này có lúc khá rầm rộ trong những trường hợp huyết áp thấp cấp tính làm bệnh nhân rất mệt mỏi và phải nhập viện ngay. Nhưng cũng có lúc rất khiêm tốn chỉ hoa mắt, chóng mặt thoáng qua, hay chỉ hơi khó chịu trong cơ thể một chút đối với những người huyết áp thấp mạn tính.

Việc phát hiện các triệu chứng như trên không khó, bệnh nhân sẽ là người nói cho thầy thuốc biết tất cả những triệu chứng này. Dù thế nào đi chăng nữa việc chẩn đoán xác định chắc chắn có phải huyết áp thấp hay không phải do người thầy thuốc tiến hành bằng cách đo huyết áp ở tư thế nằm và khám nhằm phát hiện ra các triệu chứng đi kèm. Việc khám bệnh kỹ càng, đo huyết áp đúng phương pháp, hỏi bệnh nhân sẽ giúp cho thầy thuốc có chiến lược điều trị có hiệu quả.

Cần phải lưu ý kỹ vì có gần như triệu chứng giống như vậy nhưng bệnh nhân lại bị cao huyết áp, nên vai trò của việc đo huyết là rất quan trọng. Chỉ được phép kết luận là tụt huyết áp lúc đo huyết áp tối đa dưới 90mmHg.

Tại sao lại như vậy?

Nguyên nhân gây huyết áp thấp thì khá nhiều, nhưng cũng có khi chẳng có nguyên do nào cả. Thường những người huyết áp thấp có thể trạng gầy, xanh xao một chút. Phần nhiều là những cô gái trẻ có type thần kinh nghệ sĩ nhạy cảm với các cảm xúc âm tính của cuộc sống.

Các nguyên nhân gây huyết áp thấp có thể là 1 bệnh cấp tính gây mất dịch trong cơ thể như: tiêu chảy nhiều, ói mửa nhiều, say rượu… Nhưng có một số người hay bị hạ huyết áp tư thế. Họ bị hoa mắt, chóng mặt lúc đang nằm mà ngồi dậy, hoặc trảo đổi tư thế đột ngột. Tình trạng này hay diễn ra vào buổi sáng sớm và không có nguyên nhân nào rõ rệt. Bệnh nhân chỉ cảm thấy hoa mắt, chóng mặt, tim đập nhanh và vã mồ hôi. Các triệu chứng này chỉ kéo dài vài phút rồi hết và thực ra nó không hề gây tử vong cho bệnh nhân nhưng gây khó chịu cho người bệnh và làm giảm đi chất lượng của cuộc sống.

Trong những trường hợp này, người bệnh ví dụ không được khám kỹ và hỗ trợ tư vấn tốt thường rất hoang mang. Họ có thể đi khám rất nhiều thầy thuốc, nhiều khi cũng không chẩn đoán được vì lúc đến khám bệnh huyết áp của họ hoàn toàn bình thường. Chính vì vậy, họ nghi ngờ tất cả, nghi ngờ cả thầy thuốc và hệ thống y tế.

Phòng ngừa hạ huyết áp

Quan trọng đặc biệt đừng để mắc các bệnh cấp tính làm mất dịch nhiều như: tiêu chảy, nôn ói. Không uống quá nhiều rượu, có chính sách ăn hợp lý chứ đừng ăn kiêng thái quá, nhất là tại một số trường hợp nhịn ăn uống để giảm cân nặng ở một số phụ nữ trẻ. Tránh đánh tráo tư thế quá đột ngột nhất là buổi sáng khi mới thức dậy. Hạn chế uống rượu bia và việc sử dụng các chất kích thích khác gây tổn hại cho hệ thần kinh.

Tránh stress, cân bằng vào tâm lý, với một số người bị huyết áp thấp vô căn có thể tập dưỡng sinh, Yoga đúng cách rất có lợi cho sức khỏe và hệ tuần hoàn. Có một chính sách ăn uống hợp lý, đầy đủ chất dinh dưỡng và thích hợp với lứa tuổi. Không để đói bụng quá, ngủ đủ và tập thể dục thường xuyên.

Nên chữa trị tốt những bệnh mạn tnính mà mình đã mắc phải như: đái tháo đường, suy gan, viêm phế quản mạn tính… Nên khám sức khỏe định kỳ với những người trên 40 tuổi với hai lần trong năm để điều chỉnh những rối loạn trong cơ thể có thể dẫn tới huyết áp thấp bất ngờ.

PGS.TS. Nguyễn Hoài Nam

(Cố vấn BV. Quốc tế Minh Anh TP.HCM)